parakonusurEğitim içeriği · yatırım tavsiyesi değildir

İnteraktif Rehber

Swap Nedir?

Nakit akışı takası, faiz swap'ı ve karşı taraf riski — bildiğin bir hisseden (THYAO) yola çıkıp 7 kısa adımda anlatacağız. Aşağı kaydır.

⚠️ Bu içerik eğitim amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir. Swap sözleşmeleri tezgâh üstü (OTC) ürünlerdir; karşı taraf riski taşır.

Bölüm 1 / 7

Bildiğin şeyi hatırlayalım

THYAO'dan 100 lot aldın diyelim. Tanesi 330 ₺.

Toplam 33.000 ₺ ödedin. İşlem bitti — tek seferlik bir alışverişti.

Tek seferde ödediğin

0 ₺

1 kez

Şimdi bunu değiştireceğiz: ya tek seferlik değil de, aylarca tekrar eden bir anlaşma olsaydı?

Buraya kadar tanıdık mı?

Bölüm 2 / 7

Günlük hayat: ev takası

İstanbul'da eviniz var. Arkadaşınızın da İzmir'de.

Altı aylığına takas ediyorsunuz: sen onun evinde otur, o senin evinde otursun.

Mülkiyet değişmiyor — evler yine sizin. Değişen şey, altı ay boyunca kimin neyi kullandığı.

Süre bitince herkes kendi evine döner.

Swap'ın mantığı tam olarak bu: sahip olduğun şeyi değil, ondan doğan akışı belirli bir süre için takas edersin.

Bölüm 3 / 7

Swap aslında arka arkaya dizilmiş forward'lardır

Forward Nedir'de öğrendiğin şeyi hatırla: bugünden anlaşıp, ileri bir tarihte tek seferlik alışveriş yapıyordun.

Swap bunun tekrar edeni: tek vade yerine birçok vade. Her üç ayda bir, bir yıl boyunca.

Yani swap ≈ arka arkaya dizilmiş forward'lar.

Tek fark: hepsini tek bir sözleşmede, tek bir anlaşmayla kuruyorsun.

Peki swap borsada mı işlem görür, taraflar arasında mı?

Bölüm 4 / 7

En yaygın örnek: faiz swap'ı

Ayşe'nin kredisi değişken faizli. Faiz yükselirse ödemesi artıyor — bu belirsizlik onu rahatsız ediyor.

Mehmet'in kredisi sabit faizli. O ise faizlerin düşeceğini düşünüyor, sabit ödemeye takılı kalmak istemiyor.

İkisi anlaşır: Ayşe bundan sonra sabit öder, Mehmet değişken. Faiz swap'ı budur.

Krediler yerinde duruyor — bankalar değişmedi. Değişen sadece aralarındaki ödeme akışı.

Sabit ödeyen

Her çeyrek%40 / 4

AldığıO dönemin faizi

ÖdemesiÖngörülebilir

Değişken ödeyen

Her çeyrekO dönemin faizi

Aldığı%40 / 4

ÖdemesiDalgalı

Ana para 1.000.000 ₺ — buna nominal denir. Nominal taraflar arasında el değiştirmez, yalnızca hesap için kullanılır. El değiştiren tek şey ödeme farkıdır.

Bölüm 5 / 7

Karşı taraf riski — yine

Swap da forward gibi tezgâh üstü (OTC) bir üründür. Borsada işlem görmez.

Yani Forward Nedir'de gördüğün risk burada da var: karşı taraf sözünü tutmazsa, elinde sadece bir anlaşma kalır.

Üstelik swap'ta bu risk daha uzun sürer — forward tek vadede biter, swap aylarca hatta yıllarca devam eder.

Her ödeme tarihi, karşı tarafın yükümlülüğünü yerine getirmesi gereken yeni bir andır.

Kurumsal swap'larda taraflar genelde çerçeve sözleşme ve teminat şartı koyar. Bu zorunlu değil, anlaşmaya bağlıdır.

Bölüm 6 / 7

Peki swap neden var?

Bir şirket düşün: 10 milyon ₺ değişken faizli kredisi var.

Faiz yükselirse ödemesi artar; bütçesini kuramaz, fiyatlamasını yapamaz.

Swap ile sabit tarafa geçer: artık her ay ne ödeyeceğini bilir.

Amaç kazanç değil, belirsizliği azaltmak — buğdayını bugünden fiyatlayan çiftçiyle aynı mantık.

Üçünü birlikte düşün: VİOP borsada standart kontrat, forward taraflar arası tek seferlik anlaşma, swap ise taraflar arası tekrar eden anlaşma. Üçü de aynı soruyu yanıtlıyor: geleceğin belirsizliğini bugünden nasıl yönetirim?

Bölüm 7 / 7

Şimdi sen dene

Bir faiz swap'ı kur, dört çeyreği ilerlet ve nasıl sonuçlandığını gör.