Forward Nedir?

Fiyatı bugünden kilitlemek, tezgâh üstü (OTC) anlaşmalar ve karşı taraf riski — bildiğin bir hisseden (THYAO) yola çıkıp 7 kısa adımda anlatacağız. Aşağı kaydır.

⚠️ Bu içerik eğitim amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir. Forward sözleşmeleri tezgâh üstü (OTC) ürünlerdir; karşı taraf riski taşır.

Bölüm 1 / 7

Bildiğin şeyi hatırlayalım

THYAO'dan 100 lot aldın diyelim. Tanesi 330 ₺.

Toplam 33.000 ₺ ödedin. Hisse bugün senin, fiyatı da bugünün fiyatı.

Bugün ödediğin

0 ₺

teslim de bugün

Alım da teslim de bugün oldu. Şimdi bunu bozacağız: ya anlaşmayı bugün yapıp teslimi ileriye bıraksaydık?

Buraya kadar tanıdık mı?

Bölüm 2 / 7

Fiyatı bugünden kilitlemek

Kahvecinin sahibisin. Çekirdek fiyatı şu an kilosu 100 ₺.

Üreticiye gidiyorsun: “Üç ay sonra 500 kilo alacağım, ama fiyatı bugünden 100 ₺ konuşalım.”

El sıkışıyorsunuz. Para da mal da bugün el değiştirmiyor — sadece söz veriliyor.

Üç ay sonra çekirdek 130 ₺ olsa da, 80 ₺ olsa da: sizin fiyatınız 100 ₺.

VİOP'taki ev kaporası “pozisyon açmak” içindi. Buradaki el sıkışma ise doğrudan fiyatı sabitlemekiçin — forward'ın tek işi bu.

Bölüm 3 / 7

Bu bir özel anlaşma

Aynı fikri finansal piyasada yaptığında adı forward sözleşmesi olur.

Ama önemli bir fark var: forward borsada işlem görmez. İki taraf kendi aralarında anlaşır. Buna tezgâh üstü (OTC) denir.

VİOP

NeredeBorsada

ŞartlarStandart

DevretmekKolay

Forward

NeredeTaraflar arası

ŞartlarSerbest

DevretmekZor

Bu esneklik forward'ın gücü: “500 kilo, 12 Ekim, şu kalite” diyebilirsin. Borsa kontratında böyle bir özelleştirme yok.

Peki bu serbestliğin bir bedeli var mı sence?

Bölüm 4 / 7

Bedeli: karşı taraf riski

Üç ay doldu. Çekirdek 130 ₺ olmuş. Senin anlaşman 100 ₺.

Üretici bakıyor: sana 100 ₺'den satarsa kilo başına 30 ₺ kaybediyor. Ya sözünü tutmazsa?

İşte karşı taraf riski bu: anlaşmanın diğer ucundaki kişi yükümlülüğünü yerine getirmezse, elinde sadece bir söz kalır.

VİOP'ta bu risk yoktur — çünkü araya takas kurumu girer. Herkesin karşı tarafı borsadır; teminat sistemi de bunun için vardır.

Forward'da güvence tarafların anlaşmasına bağlıdır. Bazı forward'larda taraflar kendi aralarında teminat/garanti şartı koyar; bu zorunlu değil, pazarlık konusudur.

Bölüm 5 / 7

Long ve short — iki taraf

Forward'da da her anlaşmanın iki tarafı vardır.

Uzun taraf (long): ileride almayı taahhüt eder. Fiyat yükselirse pozisyonu değer kazanır — düşük fiyattan alma sözü elindedir.

Kısa taraf (short): ileride satmayı taahhüt eder. Fiyat düşerse pozisyonu değer kazanır — yüksek fiyattan satma sözü elindedir.

Kahveci sensin: alacaksın, yani long'sun. Üretici short.

Birinin kazancı diğerinin kaybıdır. Forward sıfır toplamlıdır.

Bölüm 6 / 7

Peki forward neden var?

Çiftçi hasadı Eylül'de kaldıracak. Buğday fiyatı o güne kadar ne olur, bilmiyor.

Bugünden “Eylül'de şu fiyata satarım” diye anlaşırsa, fiyat düşse de geliri bellidir.

Forward'ın asıl amacı budur: kazanç değil, belirsizliği azaltmak.

Forward bu fikrin en eski ve en basit hali; yüzyıllardır tüccarlar arasında yapılıyor. VİOP ise aynı fikrin kurumsallaşmış hali: borsaya taşınmış, standartlaştırılmış, teminat ve takas sistemiyle karşı taraf riski ortadan kaldırılmış. İkisi rakip değil — biri diğerinin evrimi.

Bölüm 7 / 7

Şimdi sen dene

Bir forward anlaşması yap, vadeyi bekle ve ne olduğunu gör.